ฤทธิ์ของเห็ดหลินจือต่อระบบภูมิคุ้มกันและการต่อต้านมะเร็ง

โดย ดร.อ.ดร.นพ.กิติพงศ์ สุนทราภา หัวหน้าหน่วยเภสัชวิทยาภูมิคุ้มกัน ภาควิชาเภสัชวิทยา คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล
Kitipong Soontrapa, MD., PhD. Department of Pharmacology, Faculty of Medicine Siriraj Hospital, Mahidol University

dr_lek

เห็ดหลินจือ (Ganoderma lucidum)
เป็นพืชสมุนไพรที่เชื่อกันว่ามีสรรพคุณเป็นยาอายุวัฒนะถูกใช้อย่างแพร่หลายในประเทศจีนมากว่าพันปีในปัจจุบัน
นักวิทยาศาสตร์จำนวนมากให้ความสนใจในสรรพคุณเชิงการรักษาและกลไกการออกฤทธิ์ของเห็ดหลินจือ ดังจะเห็น ได้ว่าบทความวิชาการและผลการศึกษาวิจัยที่เกี่ยวข้องกับเห็ดหลินจือที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารวิชาการทาง
วิทยาศาสตร์ในระดับสากลมีมากกว่าพันฉบับ รายงานถึงสรรพคุณของเห็ดหลินจือต่อระบบและภาวะต่างๆ มากมาย ในจำนวนดังกล่าวมีหลายงานวิจัยที่ชี้ชัดถึงถึงกลไกการออกฤทธิ์เชิงโมเลกุลในระดับเซลล์ของสารออกฤทธิ์ต่างๆ ของ
เห็ดหลินจือ ทั้งนี้มีสมุนไพรไม่มากนักที่ได้ถูกศึกษาอย่างละเอียดถึงในระดับนี้ ผลการศึกษาเหล่านี่จึงเป็นการอธิบายถึง สรรพคุณต่างๆของเห็ดหลินจือได้เป็นอย่างดี ในบรรดางานวิจัยเห็ดหลินจือที่มีมากมายนั้นงานวิจัยฤทธิ์ของเห็ดหลินจือ ต่อระบบภูมิคุ้มกันและการต่อต้านเซลล์มะเร็งมีมากที่สุดและศึกษาได้อย่างละเอียดที่สุดในบทความนี้ผู้เขียนได้สรุป
สรรพคุณรวมไปถึงกลไกการออกฤทธิ์ของเห็ดหลินจือในส่วนที่เกี่ยวข้องกับระบบภูมิคุ้มกันและการต่อต้านเซลล์มะเร็ง
มาพอสังเขปเพื่อให้ผู้อ่านทั่วไปเข้าใจได้ง่าย โดยอ้างอิงจากผลการศึกษาที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารทางวิทยาศาสตร์ที่ได้รับการยอมรับในระดับสากล

ระบบภูมิคุ้มกันมีความสำคัญอย่างมากต่อร่างกายมีเม็ดเลือดขาวเป็นเซลล์ที่สำคัญทำหน้าที่ทำลายเชื้อโรคและเซลล์
มะเร็ง ถ้าเกิดความผิดปกติต่อระบบภูมิคุ้มกันเม็ดเลือดขาวถูกกดการทำงานร่างกายจะเกิดการติดเชื้อได้ง่าย และการต่อต้านมะเร็งแย่ลง นักวิจัยพบว่าสารออกฤทธิ์ที่สำคัญในเห็ดหลินจือประกอบด้วยสารในกลุ่มโพลีแซคาไรด์
(β-D-Glucans), ไทรเทอพีน (Triterpenes), โปรตีโอไกลแคน (GLIS) และโปรตีน (Ling Zhi-8) สามารถกระตุ้น การทำงาน ของเซลล์เม็ดเลือดขาวชนิดต่างๆได้เช่น กระตุ้นให้เซลล์เม็ดเลือดขาวชนิดแมโครฟาจ (Macrophages)หลั่งTNFα ซึ่งเป็นสารต่อต้านเชื้อโรคและเซลล์มะเร็งได้มากขึ้น, ส่งเสริมการเจริญและการทำงานของเซลล์เม็ดเลือดขาวชนิดเดนดริทิค (Dendriticcells),ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพ การทำลายสิ่งแปลกปลอมโดยวิธีจับกิน (Phagocytosis) ของเซลล์เม็ดเลือดขาวชนิดนิวโทรฟิว (Neutrophils) และกระตุ้นให้เม็ดเลือดขาวชนิดบีเซลล์ (B Cells) สร้างสารอิมมูโนโกลบูลิน (Immunoglobulins) ซึ่งเป็นสารสำคัญ ในการกำจัดสิ่งแปลกปลอมในร่างกายให้มากขึ้น การต่อต้านเซลล์มะเร็งก็เป็นอีกหนึ่งสรรพคุณที่พบในเห็ดหลินจือ โดยผ่าน 2 กลไกลคือ กระตุ้นการทำงานของเซลล์เม็ดเลือดขาวในระบบภูมิคุ้มกันส่งผลให้เพิ่มประสิทธิภาพการทำลาย เซลล์มะเร็งได้ อีกหนึ่งกลไกลคือ สารออกฤทธิ์ในเห็ดหลินจือหลายชนิดสามารถยับยั้งการแบ่งตัวของเซลล์มะเร็ง หลายประเภทในหลอดทดลองได้อย่างมีนัยสำคัญ นอกจากที่กล่าวมาข้างต้นยังมีงานวิจัยที่เผยแพร่ ในวารสาร วิทยาศาสตร์เฉพาะกลุ่ม สมุนไพร, อาหาร) และวารสารระดับภายในประเทศ (ญี่ปุ่น, จีน) อีกมากมายที่รายงานถึง ประสิทธิภาพของสารออกฤทธิ์ต่างๆ ของเห็ดหลินจือต่อระบบภูมิคุ้มกันและการต้านมะเร็งที่ผู้เขียนไม่ได้กล่าวถึง เห็ดหลินจือจึงเป็นพืชสมุนไพรที่ถือว่าเป็นอีกความหวังทางการแพทย์ในการสกัดมาเป็นยาเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการ
ทำงานของระบบภูมิคุ้มกัน และการรักษาโรคมะเร็งต่อไป

References

  • Extract of Reishi polysaccharides induces cytokine expression via TLR4-modulated protein 
 kinase signaling pathways. J Immunol. 2004 Nov 15;173(10):5989-99.
  • Reishi polysaccharides induce immunoglobulin production through the TLR4/TLR2-mediated 
 induction of transcription factor Blimp-1. J Biol Chem. 2006 Aug 25;281(34):24111-23.
  • Signaling mechanisms of enhanced neutrophil phagocytosis and chemotaxis by 
 the polysaccharide purified from Ganoderma lucidum. Br J Pharmacol. 2003 May; 139(2):289-98.
  • Cellular and molecular mechanisms of immuno-modulation by Ganoderma lucidum. J Pharmacol 
 Sci. 2005 Oct;99(2):144-53.
  • An immunomodulatory protein, Ling Zhi-8, induced activation and maturation of human monocyte-derived dendritic cells by the NF-kappaB and MAPK pathways. J Leukoc Biol. 2009 
 Oct; 86(4):877-89.
  • Polysaccharide purified from Ganoderma lucidum induced activation and maturation of human 
 monocyte-derived dendritic cells by the NF-kappaB and p38 mitogen-activated protein kinase 
 pathways. J Leukoc Biol. 2005 Aug;78(2):533-43.
  • GLIS, a bioactive proteoglycan fraction from Ganoderma lucidum, displays anti-tumour activity 
 by increasing both humoral and cellular immune response. Life Sci. 2010 Nov 20;87
 (19-22):628-37.
  • Activation of B lymphocytes by GLIS, a bioactive proteoglycan from Ganoderma lucidum. 
 Life Sci. 2002 Jun 28;71(6):623-38
  • Ling Zhi-8 mediates p53-dependent growth arrest of lung cancer cells proliferation via 
 the ribosomal protein S7-MDM2-p53 pathway. Carcinogenesis. 2011 Dec;32(12):1890-6. 
 Epub 2011 Oct 7.
  • Ganoderma lucidum (Reishi mushroom) for cancer treatment. Cochrane Database Syst Rev. 
 2012 Jun 13;6:CD007731.
  • Triterpene-enriched extracts from Ganoderma lucidum inhibit growth of hepatoma cells via
 suppressing protein kinase C, activating mitogen-activated protein kinases and G2-phase 
 cell cycle arrest. Life Sci. 2003 Apr 11;72(21):2381-90.